Nguyễn Hữu Cảnh và tên gọi cù lao Ông Chưởng ở Chợ Mới

Ở huyện Chợ Mới, cái tên Ông Chưởng xuất hiện khắp nơi: sông Ông Chưởng, cù lao Ông Chưởng, các dinh Ông… Tất cả đều gắn với Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650–1700), vị tướng thời chúa Nguyễn có công lớn trong việc tổ chức vùng đất phương Nam.

Vài nét về Nguyễn Hữu Cảnh

Nguyễn Hữu Cảnh (còn được ghi là Nguyễn Hữu Kính, Nguyễn Hữu Thành) quê ở Quảng Bình, sinh năm 1650. Năm 1698, ông được chúa Nguyễn Phúc Chu cử vào Nam kinh lược, lập nên phủ Gia Định – dấu mốc quan trọng trong việc tổ chức bộ máy hành chính ở vùng đất Nam Bộ.

Chuyến hành quân năm 1699–1700

Năm 1699, trước những biến động ở Chân Lạp gây thiệt hại cho thương nhân người Việt, ông được cử làm Thống binh dẫn quân lên vùng biên. Đầu năm 1700, đoàn quân tiến đến thành La Bích (Nam Vang, tức Phnom Penh ngày nay) rồi rút về. Trên đường hành quân, ông dừng chân tại một cù lao trên sông Tiền mà khi ấy người dân gọi là cù lao Tiêu Mộc (còn gọi là Cây Sao).

Vì sao gọi là cù lao Ông Chưởng?

Nguyễn Hữu Cảnh giữ chức Chưởng cơ, nên dân gian quen gọi ông là “Ông Chưởng”. Sau khi ông mất, để tưởng nhớ vị tướng từng đóng quân nơi đây, cư dân vùng cù lao Tiêu Mộc đã gọi vùng đất của mình là cù lao Ông Chưởng; con rạch chảy qua cũng thành rạch (sông) Ông Chưởng. Tên gọi ấy được giữ đến ngày nay.

Theo sử sách, trên đường kéo quân trở về, ông lâm bệnh và mất tại Sầm Giang (nay là Rạch Gầm, Tiền Giang) năm 1700; thi hài ông được đưa về an táng ở cù lao Phố (Biên Hòa).

Các dinh thờ ở Chợ Mới

Người dân Chợ Mới lập nhiều nơi thờ Nguyễn Hữu Cảnh, tiêu biểu là Dinh Ông Long Kiến và Dinh Ông Kiến An, cùng các dinh ở thị trấn Chợ Mới và xã An Thạnh Trung. Hằng năm, các dinh tổ chức lễ cúng tưởng niệm ông, thu hút đông đảo người dân trong vùng. Du khách đến Chợ Mới có thể kết hợp tham quan các dinh Ông với những làng nghề, vườn cây trái trên cù lao.

Tài liệu tham khảo

• Báo An Giang – Dấu ấn Nguyễn Hữu Cảnh trên đất cù lao Ông Chưởng
• Báo Pháp Luật Việt Nam – Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh

Ảnh: Sông Ông Chưởng (Chợ Mới, An Giang). Tác giả: Nguyễn Ngọc Mỹ, giấy phép CC BY-SA 3.0, nguồn Wikimedia Commons.