Mạc Thiên Tích và Tao đàn Chiêu Anh Các ở Hà Tiên
Người kế nghiệp Mạc Cửu đã biến Hà Tiên thành một trung tâm văn chương với Tao đàn Chiêu Anh Các (1736) và chùm thơ Hà Tiên thập cảnh.
Nếu Mạc Cửu là người khai lập Hà Tiên, thì con trai ông – Mạc Thiên Tích (còn gọi là Mạc Thiên Tứ) – là người đưa vùng đất này trở thành một trung tâm văn chương nổi tiếng của phương Nam thế kỷ 18.
Người kế nghiệp
Năm 1735, sau khi Mạc Cửu mất, Mạc Thiên Tích lên nối nghiệp cai quản trấn Hà Tiên. Năm sinh của ông được các tài liệu ghi khác nhau (1699, 1705 hoặc 1718). Dưới thời ông, Hà Tiên tiếp tục phát triển thương mại, được tổ chức chặt chẽ hơn về hành chính và quân sự.
Tao đàn Chiêu Anh Các (1736)
Năm 1736, Mạc Thiên Tích cùng Trần Trí Khải lập Tao đàn Chiêu Anh Các – một hội văn chương quy tụ nhiều nhà thơ, văn sĩ trong vùng và từ nơi khác đến. Trong khoảng hơn ba mươi năm, Chiêu Anh Các để lại nhiều tác phẩm, góp phần làm phong phú văn học chữ Hán, chữ Nôm ở phương Nam.
Hà Tiên thập cảnh
Tác phẩm tiêu biểu nhất gắn với Mạc Thiên Tích là Hà Tiên thập cảnh – chùm mười bài thơ vịnh mười cảnh đẹp của Hà Tiên, được nhiều thi nhân của Chiêu Anh Các họa lại. Nhiều cảnh trong số đó vẫn quen thuộc với du khách hôm nay, như Đông Hồ ấn nguyệt (trăng in mặt hồ Đông Hồ), Kim Dữ lan đào (đảo Kim Dữ chắn sóng), Châu Nham lạc lộ (cò đậu núi Châu Nham) hay Thạch Động thôn vân (Thạch Động nuốt mây).
Những năm cuối đời
Năm 1771, quân Xiêm đánh chiếm Hà Tiên, Mạc Thiên Tích phải rời bỏ trấn thành. Ông mất năm 1780 tại Xiêm. Dù vậy, di sản văn hóa ông để lại vẫn gắn bó với vùng đất này; ngày nay, Hà Tiên tổ chức nhiều hoạt động tưởng niệm và giới thiệu văn chương Chiêu Anh Các.
Đi tìm dấu xưa
Đến Hà Tiên, du khách có thể dạo quanh hồ Đông Hồ lúc chiều tối, ghé Thạch Động, núi Bình San (khu lăng mộ họ Mạc) để hình dung lại những cảnh sắc từng đi vào thơ ca Chiêu Anh Các.
Tài liệu tham khảo
- Wikipedia tiếng Việt – Mạc Thiên Tứ (tổng hợp các nguồn sử)
- Tuổi Trẻ – Hà Tiên mong muốn đưa lễ hội Tao đàn Chiêu Anh Các thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Ảnh: Hồ Đông Hồ, Hà Tiên – cảnh “Đông Hồ ấn nguyệt” trong Hà Tiên thập cảnh. Tác giả: Bùi Thụy Đào Nguyên, giấy phép CC BY-SA 3.0, nguồn Wikimedia Commons.
